6 sierpień 2020

Jak radzić sobie ze stresem w chorobie nowotworowej?

fot. nadesłane
Wszyscy wiemy, że stres jest szkodliwy dla zdrowia. Lekarze często określają go nawet cichym zabójcą, który sukcesywnie wyniszcza organizm, pozbawiając nas siły do walki z chorobami. Co więcej przedłużające się napięcie stresowe może przyczyniać się do rozwoju poważnych problemów zdrowotnych. Wniosek jest oczywisty – nie powinniśmy się stresować. Niestety wprowadzenie tej rady w życie bywa zwyczajnie niemożliwe. Problemy osobiste, społeczne, zawodowe, kryzysy finansowe, wszechobecna rywalizacja i rosnące tempo życia gwarantują nam mnóstwo bodźców powodujących stres. A co ma zrobić osoba chora na raka, która dodatkowo doświadcza zagrożenia dla zdrowia i życia? Funkcjonowanie z nowotworem oznacza konieczność przeorganizowania niemal całej swojej rzeczywistości, co również podwyższa poziom napięcia.
Koronawirus
kujawsko-pomorskie
2607
zobacz mapę / szczegóły
REKLAMA
A czym właściwie jest stres?

Kiedy w swoich życiu napotykamy zdarzenia, które są dla nas trudne, ponieważ przekraczają zdolności radzenia sobie z wyzwaniami, pojawia się nieprzyjemne napięcie. Jest to związane z reakcją organizmu, który przygotowuje się do działania - w uproszczeniu walki lub ucieczki. To jest właśnie stres. Należy tutaj podkreślić, że sam opisany mechanizm nie jest dobry ani zły. Jest to po prostu biologiczne zjawisko, które ma nam pomóc lepiej radzić sobie z trudnościami. Hormony stresu (adrenalina oraz kortyzol) sprawiają, że ludzki organizm lepiej radzi sobie z zagrożeniami. Niestety przed rakiem nie możemy uciec ani go szybko pokonać. Mamy tutaj do czynienia z długotrwałym wyzwaniem. Niestety takie intensywne pobudzenie jest kosztowne dla naszego zdrowia, dlatego jeśli stres się przedłuża albo jego poziom jest bardzo wysoki, zaczyna być dla nas szkodliwy. Mamy tutaj do czynienia z wyjątkowo trudną sytuacją, ponieważ osoba chora onkologicznie, mierząc się z wielkim wyzwaniem doświadcza silnego, przewlekłego stresu, osłabiając tym samym zdolności organizmu do walki z chorobą.

Niezwykle istotna jest także świadomość pośredniego wpływu stresu na stan naszego zdrowia. W psychologii mówimy o strategiach radzenia sobie ze stresem, czyli preferowanych reakcjach na nieprzyjemne, stresowe napięcie. Niestety takie zachowania są zwykle szkodliwe dla zdrowia. Niektóre osoby zajadają stres “śmieciowym” jedzeniem, inne uciekają w alkohol i używki lub izolują się i cierpią w samotności. Życie w stresie sprawia, że jesteśmy rozdrażnieni i łatwo o konflikty z bliskimi. Trudniej natomiast właściwie dbać o zdrowie.

A jak to wygląda „od środka”?

Stres na jaki narażamy nasze organizmy wpływa na trudno osiągalny, ale podstawowy cel układu immunologicznego – utrzymanie równowagi. Wyrzut adrenaliny poprzedza uwolnienie steroidów, które krótko mówiąc pomagają nam przetrwać. Pełnią wiele funkcji, między innymi zachowując integralność naczyń krwionośnych w trakcie ich obkurczania i utrzymując odpowiednie ciśnienie krwi. Tego rodzaju steroidy również wpływają na układ odpornościowy, którego pracę hamują. Dlaczego miałoby to być dla nas korzystne, że nasz system obronny zostaje stłumiony w trakcie stresu? Wynika to z ewolucji. Kiedy nasz przodek obawiając się ataku dzikiego zwierzęcia doznawał głębokiego stresu – problemem byłoby uaktywnienie układu odpornościowego, czego efektem mogłaby być gorączka, stan zapalny, czy zmęczenie. Taka sytuacja jest korzystna tylko na chwilę. Kiedy żyjąc w ciągłym stresie, ciągle zwalniamy działanie układu odpornościowego, sami narażamy się na osłabienie i brak szczelnej bariery ochronnej, której potrzebujemy na co dzień.

Jak może pomóc psycholog onkologiczny?

1. Obniżenie poziomu stresu

Psycholog onkologiczny może wyposażyć osobę chorą w konkretne narzędzia obniżające poziom stresu, takie jak techniki relaksacyjne, wizualizacje lub medytacja. Badania naukowe wskazują, że osoby chore onkologicznie, korzystając z takich metod doświadczają obniżenia napięcia i lęku, a ich jakość życia ulega wyraźnej poprawie.
Bardzo ważne jest także zbudowanie z osobą chorą głębokiej, wspierającej relacji, aby w bezpiecznej przestrzeni można było swobodnie i spokojnie rozmawiać o trudnych myślach oraz bolesnych emocjach. Takie “wygadanie się” może obniżyć poziom stresu, a dzięki pomocy psychologa możemy też zrozumieć źródła napięcia i odpowiednio im przeciwdziałać.

2. Rozwój umiejętności i zasobów psychicznych

Kluczowe jest tutaj zrozumienie, że na poziom stresu ma duży wpływ subiektywna ocena konkretnej sytuacji, dlatego dwie osoby mogą zareagować zupełnie inaczej na ten sam bodziec stresowy. Na przykład dla osoby zarabiającej 7 tysiące złotych konieczność zapłacenia 800 złotych za dodatkowe badanie może być mniej stresująca niż dla kogoś zarabiającego 2 tysiące. W powyższej metaforze pieniądze symbolizują zasoby psychiczne – to w jaki sposób myślimy o zdrowiu i chorobie, jak radzimy sobie z trudnymi emocjami i jakie mamy relację z bliskimi, wpływa znacząco na postrzeganie nowotworu. Czasem wystarczy zmienić sposób myślenia, aby obniżyć stres. Zazwyczaj pracujemy także nad wyposażeniem osoby chorej w nowe zasoby, tak aby problem, z którym się zmaga, nie wydawał już się tak groźny. Bardzo przydatny jest tutaj rozwój inteligencji emocjonalnej oraz trening umiejętności zdrowej, wspierającej komunikacji z bliskimi.

3. Wprowadzenie zdrowych nawyków

W nowoczesnej medycynie na człowieka patrzymy całościowo, ponieważ ciało jest nieodłączne od umysłu i nie można odpowiednio dbać o zdrowie, zaniedbując którąś z tych sfer. Na przykład osoby chore na nowotwór są często zagrożone niedożywieniem, dlatego ważnym aspektem wzmocnienia organizmu jest właściwa, indywidualnie dobrana dieta. Niestety wprowadzenie nowych nawyków żywieniowych samo w sobie jest stresujące i bardzo często kończy się niepowodzeniem. Szczególnie kiedy doświadczamy przykrych emocji i dużego stresu mamy tendencje do jedzenia niezdrowych produktów.  W takiej sytuacji psycholog onkologiczny wykorzystując wiedzę na temat nawyków oraz zrozumienie sytuacji osoby chorej może zaproponować odpowiednio dobrane narzędzia, dzięki którym zmiana będzie nie tylko możliwa, ale również trwała. Ponadto poznanie swoich prawdziwych potrzeb oraz głębokich wartości może być dla osoby chorej źródłem siły i pomóc lepiej o siebie dbać.

4. Kreowanie pozytywnych emocji

Ważna jest świadomość, że nie jestem wyłącznie osobą chorą i wciąż mam prawo cieszyć się życiem. Pracując z psychologiem onkologicznym, uczymy się realizować ważne dla nas wartości oraz planujemy codzienne aktywności, dbając o dobre emocje. Pozytywny nastrój jest dla nas barierą chroniącą przed stresem i ułatwia radzenie sobie z problemami.  Choroba nie odbiera nam prawa, by cieszyć się życiem, realizować pasje, czy miło spędzać czas z bliskimi. Warto więc zadbać, aby w naszym życiu, niezależnie od istniejących problemów, nie zabrakło też przyjemnych emocji.

 Oswój stres i zmień cichego zabójcę w sprzymierzeńca w mądrym radzeniu sobie z chorobą.

Bardzo istotna jest również umiejętność odpuszczania sobie wynikająca ze zrozumienia, że jestem człowiekiem w poważnym kryzysie życiowym i mam prawo do chwili słabości. To naturalne, że chorując na raka, doświadczamy silnego stresu, który prawdopodobnie będzie nam towarzyszył bardzo długo. Zadbajmy więc o to, by relacja ze stresem była wspierająca a nie wyniszczająca. Dzięki odpowiedniemu nastawieniu psychicznemu możemy wykorzystać mobilizację organizmu, by lepiej dbać o zdrowie.


Bibliografia

    1. Ogińska-Bulik N., Juczyński Z. (2008). Osobowość: stres a zdrowie. Wydawnictwo Difin.
    2. De Walden-Gałuszko K. (2011). Psychoonkologia w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
    3. Dorfmüller M. (Ed.). (2011). Psychoonkologia: diagnostyka, metody terapeutyczne. Elsevier, Urban & Partner
    4. Sapolsky, R. M. (2011). Dlaczego zebry nie mają wrzodów. Psychofizjologia stresu, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa.
    5. Gilbert, P. (2013). Mindful compassion: Using the power of mindfulness and compassion to transform our lives. Hachette UK.
PRZECZYTAJ JESZCZE
Koronawirus
kujawsko-pomorskie
2607
zobacz mapę / szczegóły
REKLAMA

Kalendarz Wydarzeń / Koncertów / Imprez w Toruniu

kiedy
2020-11-29 19:00
miejsce
OD NOWA - Nowa sala...
wstęp biletowany
kiedy
2020-12-04 19:00
miejsce
Aula UMK, Toruń, ul. Gagarina 11
wstęp biletowany
kiedy
2020-12-05 19:00
miejsce
Aula UMK, Toruń, ul. Gagarina 11
wstęp biletowany
kiedy
2020-12-06 19:00
miejsce
Aula UMK, Toruń, ul. Gagarina 11
wstęp biletowany